Năm 2026 đánh dấu một bước chuyển mình lịch sử của ngành kế toán Việt Nam với hàng loạt luật, thông tư, nghị định mới có hiệu lực. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết và tổng hợp các luật nghị định kế toán đang có hiệu lực và sắp tới, giúp mọi kế toán viên nắm vững để tuân thủ đúng và tối ưu hóa lợi ích cho doanh nghiệp.
5+ Cập Nhật Trọng Yếu Về Thuế & Kế Toán Sẽ Thay Đổi Toàn Diện Công Việc Của Bạn Từ 2026
Đây là những thay đổi cốt lõi nhất, tác động trực tiếp đến công việc hàng ngày của kế toán và chiến lược tài chính của doanh nghiệp, đòi hỏi sự chú ý và chuẩn bị ngay từ bây giờ.
Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC
Điểm đáng chú ý nhất là điểm mới Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200, chính thức “khai tử” tên gọi “Bảng cân đối kế toán” và thay bằng “Báo cáo tình hình tài chính”. Đồng thời, thông tư mới cho phép doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc xây dựng hệ thống tài khoản cấp 2, thay vì bị đóng khung như trước.
Luật Thuế TNDN & TNCN mới: Thay đổi biểu thuế suất và mức giảm trừ gia cảnh
Một trong những quy định mới về thuế GTGT TNDN TNCN được mong chờ nhất là việc thay đổi biểu thuế suất. Cụ thể, Luật Thuế TNDN áp dụng thuế suất theo doanh thu (15%, 17%, 20%) và Luật Thuế TNCN rút gọn biểu thuế từ 7 bậc xuống 5 bậc, đồng thời nâng mức giảm trừ gia cảnh thuế TNCN năm 2026 lên đáng kể.
Luật Thuế GTGT mới: Cập nhật ngưỡng doanh thu không chịu thuế 500 triệu/năm
Luật Thuế GTGT số 149/2025/QH15 mang đến thay đổi lớn cho các hộ, cá nhân kinh doanh. Theo đó, các hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống sẽ thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng, giúp giảm bớt gánh nặng tuân thủ cho các đơn vị kinh doanh quy mô nhỏ.
Chính thức bãi bỏ lệ phí môn bài từ năm 2026
Theo Nghị định 362/2025/NĐ-CP, quy định về việc kê khai và nộp lệ phí môn bài sẽ chính thức được bãi bỏ từ kỳ kê khai năm 2026. Đây là tin vui lớn giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính cho tất cả các doanh nghiệp.
Luật Quản lý thuế siết chặt quy trình dựa trên phân loại rủi ro và giao dịch điện tử
Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 sẽ phân loại người nộp thuế theo mức độ rủi ro để áp dụng biện pháp giám sát phù hợp. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải chuẩn hóa toàn bộ dữ liệu, đặc biệt là các giao dịch hóa đơn điện tử, để đảm bảo tuân thủ.
Ưu đãi thuế đặc biệt cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và doanh nghiệp nhỏ
Nghị quyết 198/2025/QH15 mang đến chính sách ưu đãi thuế hấp dẫn. Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được miễn thuế TNDN 02 năm, giảm 50% trong 04 năm tiếp theo. Doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký lần đầu được miễn thuế TNDN 03 năm liên tục.
Phân Tích Chuyên Sâu Các Điểm Mới Kế Toán Cần Áp Dụng Ngay
Để áp dụng đúng, kế toán cần hiểu sâu bản chất và các con số cụ thể trong từng văn bản. Dưới đây là phân tích chi tiết những điểm cốt lõi nhất.
Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15: Biểu thuế suất mới theo doanh thu và ngưỡng chi phí 5 triệu đồng phải chuyển khoản
Hiệu lực từ 01/10/2025, Luật Thuế TNDN 2025 (số 67/2025/QH15) thay đổi hoàn toàn cách tính thuế của doanh nghiệp.
- Biểu thuế suất TNDN mới phân theo doanh thu:
- Doanh thu năm ≤ 03 tỷ đồng: 15%
- Doanh thu năm > 03 tỷ đến 50 tỷ đồng: 17%
- Doanh thu năm > 50 tỷ đồng: 20%
- Chi phí được trừ: Ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt để được tính vào chi phí được trừ giảm từ 20 triệu xuống chỉ còn 5 triệu đồng (áp dụng cho từng lần mua hoặc tổng giá trị mua trong ngày từ một nhà cung cấp). Điều này đòi hỏi kế toán phải siết chặt quy trình thanh toán nội bộ.
- Bảng kê thu mua: Luật cũng quy định lại các trường hợp được lập bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ không có hóa đơn, đồng thời loại bỏ việc dùng bảng kê thay hóa đơn khi mua một số vật liệu như đất, đá, cát, sỏi từ cá nhân tự khai thác.
Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15: Biểu thuế 5 bậc, giảm trừ gia cảnh 15,5 triệu và thay đổi lớn với cá nhân kinh doanh
Hiệu lực từ 01/07/2026 (một số quy định áp dụng cho kỳ tính thuế 2026), Luật Thuế TNCN 2025 (số 109/2025/QH15) tác động đến mọi người lao động và cá nhân kinh doanh.
- Biểu thuế lũy tiến mới: Giảm từ 7 bậc xuống 5 bậc (5%, 10%, 20%, 30%, 35%).
- Giảm trừ gia cảnh mới:
- Bản thân người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm).
- Mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng.
- Thay đổi “cách mạng” với cá nhân kinh doanh:
- Doanh thu năm ≤ 500 triệu: Không phải nộp TNCN và GTGT.
- Doanh thu > 500 triệu: Có 2 lựa chọn tính thuế (với nhóm doanh thu đến 3 tỷ) là nộp theo tỷ lệ % trên doanh thu hoặc theo phương pháp doanh thu trừ chi phí. Việc tìm hiểu sâu về Cá nhân kinh doanh và hộ kinh doanh theo Thông tư 88: Cập nhật TT 152/2025/TT-BTC sẽ giúp các hộ kinh doanh chuẩn bị tốt hơn.
- Thu nhập chịu thuế mở rộng: Bổ sung các khoản thu nhập từ TMĐT, chuyển nhượng tín chỉ carbon, biển số xe đấu giá, tài sản số…
| Mức giảm trừ | Quy định cũ (NĐ 126) | Quy định mới (Luật 109/2025/QH15) |
|---|---|---|
| Bản thân | 11 triệu/tháng | 15,5 triệu/tháng |
| Người phụ thuộc | 4,4 triệu/tháng | 6,2 triệu/tháng |
Thông tư 99/2025/TT-BTC: Từ “Bảng cân đối kế toán” thành “Báo cáo tình hình tài chính” và lộ trình chuyển đổi
Đây là hướng dẫn áp dụng luật kế toán mới quan trọng nhất, thay thế hoàn toàn Thông tư 200 và một phần Thông tư 133.
- Tên gọi mới: “Bảng cân đối kế toán” được đổi tên thành “Báo cáo tình hình tài chính” để tiệm cận hơn với chuẩn mực quốc tế.
- Hệ thống tài khoản kế toán: Bỏ quy định “đóng khung” tài khoản cấp 2, cho phép doanh nghiệp tự xây dựng chi tiết cho phù hợp với đặc thù quản trị.
- Bổ sung quy định: Thêm các nguyên tắc về quản trị nội bộ, kiểm soát nội bộ trong công tác kế toán và nguyên tắc lập Báo cáo tài chính khi thay đổi đơn vị tiền tệ kế toán.
Luật Thuế GTGT số 149/2025/QH15: Quy định khấu trừ GTGT đầu vào với nông sản và danh mục không được giảm thuế 2%
Hiệu lực từ 01/01/2026, luật này làm rõ nhiều điểm vướng mắc trước đây.
- Khấu trừ GTGT nông sản: Doanh nghiệp mua nông sản chưa chế biến từ doanh nghiệp/HTX khác để bán cho đối tượng là doanh nghiệp/HTX thì không phải kê khai GTGT đầu ra nhưng vẫn được khấu trừ GTGT đầu vào.
- Danh mục không giảm thuế 2%: Theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP, chính sách giảm 2% thuế GTGT tiếp tục đến hết 31/12/2026. Tuy nhiên, đáng chú ý là từ 01/01/2026, danh mục không được giảm sẽ bổ sung “nước giải khát có đường theo TCVN > 5g/100ml”, ảnh hưởng trực tiếp tới ngành F&B.
Nghị định 310/2025/NĐ-CP: Cập nhật mức xử phạt vi phạm hành chính về hóa đơn, thuế và các tình huống giảm nhẹ
Hiệu lực từ 16/01/2026, Nghị định này sửa đổi NĐ 125/2020 về xử phạt vi phạm hành chính về kế toán thuế.
- Mở rộng đối tượng xử phạt sang cả các đơn vị cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử.
- Bổ sung thêm tình huống được xem là “bất khả kháng” để miễn trừ xử phạt.
- Quy định 3 trường hợp thực hiện nhiều hành vi sai nhưng chỉ bị xử phạt 1 lần (ví dụ: lập hóa đơn sai thời điểm nhiều lần trong cùng kỳ khai thuế). Nắm rõ các quy định này là cách tốt nhất để tránh phạt.
Lộ Trình Hành Động Và Giải Pháp Giúp Kế Toán Tự Tin Bước Vào Năm 2026
Với khối lượng thay đổi khổng lồ, việc chuẩn bị ngay từ bây giờ là yếu tố sống còn. Dưới đây là lộ trình hành động mà chúng tôi tại MINH VNPT khuyến nghị.
Rà soát và chuẩn hóa dữ liệu: Nền tảng cho việc tuân thủ Luật Quản lý thuế mới
Luật Quản lý thuế mới sẽ dựa trên dữ liệu lớn và phân tích rủi ro. Doanh nghiệp cần ngay lập tức:
- Rà soát lại toàn bộ quy trình luân chuyển chứng từ kế toán và sổ kế toán.
- Đảm bảo 100% hóa đơn đầu vào, đầu ra là hợp lệ, hợp pháp và được lưu trữ điện tử đúng quy định. Nhiều người vẫn còn băn khoăn liệu Hộ kinh doanh có bắt buộc xuất hoá đơn điện tử không? Tránh phạt 2025, và câu trả lời phụ thuộc vào ngưỡng doanh thu và phương pháp tính thuế mới.
Cập nhật phần mềm kế toán: Đảm bảo tương thích với Thông tư 99 và các biểu mẫu mới
Phần mềm kế toán hiện tại có thể không đáp ứng được các yêu cầu của Thông tư 99/2025/TT-BTC và các biểu mẫu tờ khai thuế mới. Doanh nghiệp cần:
- Làm việc với nhà cung cấp phần mềm để có lộ trình nâng cấp.
- Đảm bảo phần mềm có khả năng tùy chỉnh hệ thống tài khoản kế toán và xuất báo cáo theo mẫu “Báo cáo tình hình tài chính”.
- Tích hợp giải pháp Hoá đơn điện tử máy tính tiền theo TT88: Giải pháp & Lưu ý tránh phạt để tuân thủ quy định về hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền. Việc sử dụng đúng Mẫu hoá đơn máy tính tiền: Tuân thủ NĐ 70/2025 cũng là yếu tố quan trọng.
Xây dựng kế hoạch tài chính: Tối ưu chi phí và dòng tiền dựa trên các luật thuế mới
Các luật thuế mới mở ra cả cơ hội và thách thức trong việc tối ưu chi phí.
- Với thuế TNDN: Doanh nghiệp có doanh thu gần ngưỡng 3 tỷ hoặc 50 tỷ cần xây dựng kịch bản kinh doanh để hưởng mức thuế suất ưu đãi hơn.
- Với thuế TNCN: Xây dựng lại quy chế lương, thưởng để tối ưu hóa thuế cho người lao động dựa trên mức giảm trừ gia cảnh mới và các khoản thu nhập được miễn thuế.
Tổ chức đào tạo nội bộ: Nâng cao năng lực cho đội ngũ để tránh sai sót
Đầu tư vào con người là đầu tư hiệu quả nhất. Doanh nghiệp nên tổ chức các buổi đào tạo, cập nhật cho đội ngũ kế toán về thông tư nghị định kế toán mới nhất 2025 2026. Điều này không chỉ giúp họ nắm vững quy định mà còn nâng cao ý thức tuân thủ, giảm thiểu rủi ro sai sót không đáng có.
Việc nắm bắt và áp dụng chính xác các thông tư, nghị định mới không chỉ là nghĩa vụ tuân thủ pháp luật mà còn là cơ hội để các doanh nghiệp tái cấu trúc, tối ưu hóa chi phí thuế và nâng cao hiệu quả hoạt động. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng ngay từ bây giờ sẽ là chìa khóa giúp các kế toán viên và doanh nghiệp tự tin đối mặt với những thay đổi lớn trong năm tài chính 2026, biến thách thức thành lợi thế cạnh tranh. Đây là những điều kế toán doanh nghiệp cần lưu ý quy định gì trước năm 2026.
Để được tư vấn chi tiết về lộ trình chuyển đổi và các giải pháp kế toán, chữ ký số, hóa đơn điện tử phù hợp với quy định mới, hãy liên hệ với đội ngũ chuyên gia của MINH VNPT ngay hôm nay!
Hotline: 0852 888 108
Lưu ý: Thông tin trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo. Để có được lời khuyên tốt nhất, vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi để được tư vấn cụ thể dựa trên nhu cầu thực tế của bạn.
